Obowiązek przestrzegania sankcji gospodarczych przez dealerów

false

Obowiązek przestrzegania sankcji gospodarczych przez dealerów dotyczy nie tylko zamówień publicznych, lecz także weryfikacji kontrahentów i monitorowania list sankcyjnych. W przypadku zamówień publicznych wynika on ze specjalnych przepisów antywojennych, które wprowadzają bezwzględny zakaz współpracy z podmiotami powiązanymi z Rosją i Białorusią. Przepisy te nakładają również na zamawiających obowiązek weryfikacji wykonawców oraz przewidują surowe kary finansowe za niedopełnienie tych wymogów. Obowiązek ten obejmuje zarówno postępowania prowadzone na podstawie ustawy Prawo zamówień publicznych (PZP), jak i zamówienia o wartości poniżej progów ustawowych oraz całkowicie wyłączone spod przepisów PZP.

Natomiast weryfikacja kontrahentów przez dealerów obejmuje unijne i krajowe wykazy osób oraz firmy objęte zamrożeniem aktywów, dlatego pożądana w spółce dealerskiej jest procedura, która określi standardy przestrzegania sankcji gospodarczych wobec Rosji oraz pozostałych państw objętych listami sankcyjnymi. Oprócz rozporządzeń unijnych, w Polsce obowiązuje ustawa o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę. Sprzedający samochody pracownik dealera winien w pierwszej kolejności (niezależnie czy klientem jest osoba fizyczna czy osoba prawna) dokonać sprawdzenia danych klienta, ustalić beneficjenta rzeczywistego transakcji oraz powiązania kapitałowe klientów/dostawców poprzez weryfikację list sankcyjnych. Lista osób i firm, wobec których są stosowane przepisy ograniczające jest prowadzona przez ministra spraw wewnętrznych. Lista jest ogłaszana w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie ministra spraw wewnętrznych. Zawiera ona oznaczenie osoby lub podmiotu, wobec których stosuje się środki ograniczające wraz z rozstrzygnięciem, który z tych środków ma do nich zastosowanie. Obowiązek weryfikacji dotyczy nie tylko klienta, ale również podmioty z nim powiązane. Następnie sprawdza się kody celne towarów pod kątem ich ograniczeń w eksporcie lub imporcie. Celem zapewnienia ochrony dealera należałoby wprowadzić do umów z kontrahentami oświadczenia o niepodleganiu sankcjom oraz prawo do natychmiastowego rozwiązania umowy w razie ich naruszenia. Zanim to jednak nastąpi, istotne jest przeprowadzenie wewnętrznego szkolenia dla pracowników, a następnie powtarzanie go co roku lub w razie potrzeby. Przepisy ww. ustawy zakazały przedsiębiorcom oraz podmiotom publicznym jakiejkolwiek współpracy z osobami i podmiotami umieszczonymi na liście sankcyjnej, a za naruszenie sankcji wprowadzono wysokie kary: karę finansowa w wysokości do 20 mln zł oraz karę pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż 3 lata. Najbardziej znane i najobszerniejsze są reżimy prawne związane z wdrażaniem sankcji wobec Rosji, Korei Pólnocnej, Iranu czy Syrii. 

Weryfikację, czy dane państwo, działające w nim podmioty gospodarcze lub jego obywatele są objęci środkami ograniczającymi, ułatwia narzędzie EU Sanctions Map. Obowiązujące sankcje mogą obejmować m.in. zamrożenie aktywów finansowych, zakaz prowadzenia wymiany handlowej, ograniczenia w eksporcie i imporcie określonych towarów, zakaz świadczenia usług oraz zakaz wjazdu na terytorium Unii Europejskiej. Jednocześnie warto pamiętać, że większość unijnych rozporządzeń sankcyjnych przewiduje wyjątki od wprowadzonych ograniczeń. Dlatego przed podjęciem określonych działań konieczne jest precyzyjne ustalenie charakteru planowanej działalności oraz sprawdzenie aktualnego brzmienia właściwych rozporządzeń UE w bazie unijnych aktów prawnych. Pomocne w tym są również narzędzia EU Sanctions Tracker oraz baza TARIC, które umożliwiają sprawdzenie, czy dany podmiot został objęty sankcjami finansowymi lub zakazem wjazdu, a także czy określony towar podlega ograniczeniom w eksporcie lub imporcie.

Jeśli chodzi o podział kompetencji w zakresie wdrażania do prawa krajowego międzynarodowych środków ograniczających, za sankcje finansowe odpowiada Szef Krajowej Administracji Skarbowej, za kwestie związane z przeciwdziałaniem terroryzmowi – Generalny Inspektor Informacji Finansowej, natomiast za sankcje dotyczące wywozu i przywozu określonych towarów – Minister Rozwoju i Technologii.

Niezwykle istotne jest sprawdzenie przez pracowników autosalonu z kim dealer zawiera umowę (w szczególności zakupu dwóch i więcej pojazdów), weryfikacja danych firmy również w oparciu o listy sankcyjne, skonsultowanie wątpliwości z główną księgową czy dyrektorem finansowym. Na koniec należy odebrać od kontrahenta oświadczenia, że tak klient jak i podmioty z nim powiązane przestrzegają przepisów dotyczących kontroli eksportu i sankcji. Chodzi w szczegółności o przepisy UE, Niemiec i USA. Kluczowe jest, aby nie wspierać działań sprzyjających agresji Federacji Rosyjskiej przeciwko Ukrainie, naruszeniom praw człowieka ani represjom wobec społeczeństwa obywatelskiego i opozycji demokratycznej. Dotyczy to również działalności stwarzającej poważne zagrożenie dla demokracji i praworządności w Federacji Rosyjskiej oraz na Białorusi.