/  /  /  /  / Trzy słowa o 4x4
Volkswagen Tiguan

Volkswagen Tiguan GP

Zmień
SegmentTerenowo Rekreacyjne / Klasa Niższa Średnia
Emisja CO2-
Żużycie paliwa-
 

Trzy słowa o 4x4

IBRM Samar|
Volkswagen Scirocco R
© Volkswagen
Volkswagen Scirocco RVolkswagen Scirocco RVolkswagen Scirocco RVolkswagen TouaregVolkswagen TouaregVolkswagen TouaregVolkswagen AmarokVolkswagen AmarokVolkswagen Tiguan 2011Volkswagen Tiguan 2011Volkswagen Passat Alltrack 2012Volkswagen Passat Alltrack 2012Volkswagen Passat Alltrack 2012Volkswagen Passat Alltrack 2012Volkswagen Passat Alltrack 2012Volkswagen Golf R 2012nullnullnullnullnullnullnull

Za oknem zima, na drogach ślisko - właśnie w takich warunkach docenić można najczęściej pojazdy z napędem na cztery koła. Ich historia jest niemal tak bogata jak bogata jest historia motoryzacji. Pierwsze tego typu pojazdy skonstruowano już na początku XX stulecia.

Pierwszym samochodem z silnikiem spalinowym wyposażonym w napęd na cztery koła był pojazd skonstruowany przez dwóch braci Jacobusa i Hendrika – Jana Spijkerów z Amsterdamu. Wbrew jednak temu co mogłoby się wydawać oczywiste, nie był to pojazd terenowy. Zaprezentowany w 1903 roku Spyker 60 HP, bo tak brzmi nazwa tego wynalazku, był dwumiejscowym autem sportowym, wyposażonym w sześciocylindrowy silnik umieszczony z przodu.

Do spopularyzowania napędu 4x4 w samochodach przyczyniła się jednak dopiero I wojna światowa i produkowane na potrzeby wojska ciężarówki z napędem na 4 koła. Zaliczały się do nich pojazdy takich marek jak amerykańskie F.W.D. (skrót od: Four Wheel Drive), niemiecki Daimler i Krupp oraz francuski Latil. Również w czasie pierwszej wojny światowej wykorzystywać zaczęto powszechnie (w ciągnikach artyleryjskich) blokadę mechanizmu różnicowego, jako urządzenie wydatnie poprawiające możliwości terenowe pojazdów.

W okresie II wojny światowej najpopularniejszym pojazdem militarnym z napędem na cztery koła był Jeep, powstały jako odpowiedź na zapotrzebowanie amerykańskiej armii (modele Willys MA i MB). Skonstruowany przez firmę American Bantam dał początek całej klasie pojazdów, nazywanych powszechnie "jeepami". Jest kilka teorii na temat pochodzenia nazwy auta (m.in. teoria wywodząca ją od postaci Eugene the Jeep - znanej ze swoich wyjątkowych sprawności i umiejętności - z kreskówki o dzielnym marynarzu Popeye, czy od określenia General Purpose - GP, czyli samochód ogólnego przeznaczenia). Tak czy inaczej, podczas wojny nazwę “jeep” zaczęto utożsamiać z Willysem i firma ta wykorzystywała ją w swych materiałach promocyjnych do 1948 roku, gdy Komisja Handlu zakazała Willysowi twierdzić, że jest twórcą jeepa - za którego uznano firmę Bantam. W 1950 roku Willys jednak zastrzegł nazwę Jeep jako markę. W ten sposób rozpoczęła się jego kariera jako modelu cywilnego.

Tuż po wojnie (1948 rok) pojawił się również inny klasyk nieodłącznie kojarzony z napędem na 4 koła – Land Rover. Pierwszy samochód tej marki powstał z inspiracji... Jeepa, na którego płycie podłogowej został zbudowany prototyp brytyjskiej terenówki. Różnił się od niego przede wszystkim materiałem, z którego zbudowano nadwozie (odporny na korozję stop aluminium i magnezu). Początkowa marka ta wchodziła w skład koncernu Rover, jednak od 1975 roku Land Rover egzystuje już jako samodzielna i niezależna marka.

Jednak napędzane koła obu osi przydatne mogą być nie tylko wówczas, gdy potrzebujemy przedrzeć się przez liczne przeszkody terenowe. To co dobre na nierównościach sprawdza się również na drogach utwardzonych, zapewniając dokładniejszą kontrolę nad pojazdem, a także lepsze jego wyczucie. Tym tropem poszli konstruktorzy modelu Jensen FF- gran turismo z ponad sześciolitrowym silnikiem V8 i… napędem na 4 koła. Również w latach siedemdziesiątych minionego stulecia osobowe pojazdy 4x4 z dołączanym napędem oferować zaczęła japońska firma Subaru.

Początków napędu 4x4 w VW upatrywać należy jeszcze w czasie drugiej wojny światowej. Podejmowano wówczas próby adaptowania napędu 4x4 do militarnego pojazdu osobowego- Kuebelwagen, a na jego bazie powstał również inny koncept - Kommandeurwagen- wykorzystujący nadwozie kultowego dzisiaj Beetla.

Druga połowa XX wieku stanowi prawdziwy wysyp aut VW z napędem na obie osie. Prawie wszystkie popularne osobowe, jak i dostawcze modele VW doczekały się wersji z napędem na obie osie, który z początku nosił oznaczenie Syncro. Debiutował on w Passacie GT z 1984 roku. Rok później  w napęd 4x4 wyposażono Transportera, a w roku 1986 Volkswagena Golfa. W latach dziewięćdziesiątych do rodziny dołączyły takie pojazdy jak Volkswagen Sharan (1996), Golf 4 4Motion, stanowiący również pierwsze auto marki wyposażone w sprzędło Haldex (1998) oraz sedan Bora. Lata dwutysięczne stanowią kolejny przełom, a był nim model Touareg. Choć bardzo komfortowy i duży, to oferujący zaskakująco duże możliwości terenowe dzięki blokadzie centralnego mechanizmu różnicowego, reduktorowi oraz pneumatycznemu zawieszeniu. W 2002 roku do gamy dołączył czteronapędowy Phaeton, a następnie Tiguan, Passat CC oraz Caddy. W 2010 roku paletę aut z napędem 4x4 uzupełnił Amarok. Ten pełnokrwisty, potężny jak na warunki europejskie pickup, oferuje w zależności od wersji aż trzy rodzaje napędu. Może być wyposażony w stały napęd na wszystkie koła, dołączany napęd na wszystkie koła lub napęd na tylne koła (4x2). W bieżącym roku, 2012, przedstawiciel VW znalazł się również w klasie oferujących zwiększone możliwości terenowe kombi segmentu D, a to za sprawą Passata Alltrack. Największym oferowanym VW z napędem na 4 koła jest od tego roku van Crafter. Jednak w drugiej połowie XX wieku VW produkował nie tylko samochody osobowe z napędem wszystkich kół, lecz również pojazdy militarne- model Iltis. To on stanowić miał inspirację dla inżyniera Audi, Jorga Bensingera, który podczas skandynawskich testów samochodów Audi spostrzegł, iż nawet najmocniejsze wersje w trudnych warunkach trakcyjnych są bezradne w starciu z pojazdami napędzanymi na obie osie. Spostrzeżenie to zaowocowało powstaniem rodziny Quattro.

Do napędu „dodatkowej” osi użyte może być jedno z wielu rozwiązań. Sprzęgło wielopłytkowe, różnego rodzaju mechanizmy różnicowe o ograniczonym poślizgu, z blokadą bądź bez, oddzielne skrzynie biegów lub sprzęgła. Mimo, iż scalane jedną nazwą - dawniej Syncro, a dziś 4Motion - to sposób w jaki moment obrotowy przenoszony jest na obie osie pozostaje zasadniczo różny. W modelach z silnikami umieszczonymi poprzecznie w stosunku do osi pojazdu wykorzystane jest sprzęgło Haldex, zaś w przypadku aut z silnikami umieszczonymi wzdłużnie - mechanizm TorSen. Prawdopodobnie bardzo niewiele osób zwraca uwagę na tę różnicę, choć dla niektórych jest ona fundamentem leżącym u podstaw rozróżnienia samochodów na te z „prawdziwym” napędem 4x4 i te, które jedynie aspirują do bycia prawdziwymi czteronapędówkami. W autach wyposażonych w mechanizm Torsen napędzane są na stałe obie osie. W przypadku, gdy zaczyna występować różnica w prędkości obrotowej kół przedniej i tylnej osi, znajdujący się pomiędzy nimi mechanizm, poprzez który napęd jest przekazywany, różnicuje ilość momentu obrotowego przekazywanego na przednią i tylną oś. Maksymalny stosunek w jakim moment może być przekazywany nosi oznaczenie TBR (Torque Bias Ratio) i ustalony jest na etapie konstrukcji mechanizmu.

W przypadku aut ze sprzęgłem Haldex stale napędzana jest jedynie oś przednia, dopiero gdy jej koła tracą przyczepność, do akcji wkracza oś tylna, która poprzez sprzęgło Haldex połączona jest z wałem napędowym wychodzącym z mechanizmu osi przedniej.

W cyklu artykułów zaprezentujemy Państwu w szczegółach jak funkcjonują pojazdy VW z napędem na 4 koła- czym się od siebie różnią oraz do czego zostały stworzone. Okazją do przetestowania wszystkich rodzajów napędu oraz poznania granic ich możliwości była wyprawa do najdalej wysuniętego na północ punktu Europy- Nordkapp. Lód i śnieg w połączeniu ze zmiennymi warunkami drogowymi oraz niecodziennymi, ekstremalnymi sytuacjami drogowymi pozwoliły na przekonanie się, który z pojazdów zasługuje na miano „prawdziwego” czteronapędowca, a który sprawdzi się jedynie na nie zawsze odśnieżonych, jednak zdecydowanie cywilizowanych ulicach miast.

Dariusz Balcerzyk
Mikołaj Jakimowicz
Odnośniki
 
comments powered by Disqus
 

Szukasz konkretnego artykułu? Wpisz szukane słowo lub frazę.

Szukaj
Wyszukiwanie zaawansowane
Reklama